Η ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη, δηλαδή μια εγκυμοσύνη που δεν είναι προγραμματισμένη, είναι μια πραγματικότητα που βιώνουν εκατομμύρια άτομα σ’ όλον τον κόσμο.  Μπορεί να συμβεί σχεδόν σ’ οποιονδήποτε: σε νεαρά άτομα που μπορεί να μην έχουν καν μια σταθερή σχέση ακόμα μέχρι και παντρεμένα ζευγάρια που δεν είναι έτοιμα για ένα παιδί ή δεν επιθυμούν να αποκτήσουν άλλα παιδιά. 

Μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη μπορεί να είναι μια ιδιαίτερα τραυματική εμπειρία όταν συμβεί σε έφηβους. Οι εφηβικές εγκυμοσύνες δεν είναι σπάνιο φαινόμενο παρ΄ όλον που δυσκολευόμαστε να το αποδεχτούμε.  Από τη μια το βιολογικό γεγονός ότι οι έφηβοι είναι γόνιμοι, κι από την άλλη το γεγονός ότι συχνά τα νεαρά άτομα δεν είναι σωστά πληροφορημένα για θέματα αναπαραγωγικής υγείας, κάνει τις πιθανότητες για τυχαίες εγκυμοσύνες όλο και πιο μεγάλες. 

Τα τελευταία χρόνια είμαστε όλοι μάρτυρες μιας αλλαγής όσον αφορά τις πρώτες σεξουαλικές επαφές των εφήβων, διαπιστώνοντας ότι το όριο ηλικίας συνεχώς κατεβαίνει. Η πρόσφατη έρευνα για την Υγεία στις Διαφυλικές Σχέσεις και τη Σεξουαλικότητα που διεξήγαγε ο Οργανισμός Νεολαίας Κύπρου και το Ινστιτούτο Αναπαραγωγικής Ιατρικής Κύπρου, σε δείγμα 1668 μαθητών Γυμνασίων και Λυκείων παγκύπρια έδειξε ότι το ένα τέταρτο των μαθητών έχει σεξουαλικές σχέσεις (37.3% των αγοριών και 13.2% των κοριτσιών, δηλαδή μέσος όρος ποσοστό 24%). Από αυτά τα παιδιά, το 68% είχαν σεξουαλική δραστηριότητα πριν την ηλικία των 16, δηλαδή 280 από τα 1668 παιδιά. Στην ερώτηση αν αντιμετώπισαν περιστατικό ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης, το 10.5% των μαθητών που έχουν σχέσεις απάντησε θετικά, δηλαδή το 2.5.% του δείγματος (42 παιδιά). 

Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας εγκυμοσύνης είναι πολυδιάστατες. Μπορεί να είναι σωματικές μια που είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι τέτοιες εγκυμοσύνες έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για αποβολή, για πρόωρο τοκετό και για γέννηση μωρού με χαμηλό βάρος. 
Μπορεί συγχρόνως οι επιπτώσεις  να είναι και ψυχοκοινωνικές εφόσον οι έφηβες που μένουν έγκυες έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες

(α) να εγκαταλείψουν το σχολείο
(β) να καταφύγουν σε ένα βιαστικό και πρόωρο γάμο, ο οποίος με τη σειρά του έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να καταλήξει σε διαζύγιο.
(γ) να τύχουν εκμετάλλευσης από επιτήδειους.

Είναι γεγονός ότι το κορίτσι ωριμάζει μεν βιολογικά αλλά αυτό δεν συνεπάγεται ότι είναι και έτοιμο για μια εγκυμοσύνη και ένα παιδί. Πολύ συχνά οι έφηβες που μένουν έγκυες αναγκάζονται να καταφύγουν σε διακοπή εγκυμοσύνης, μια επέμβαση που μπορεί να επηρεάσει τόσο τη σωματική όσο και την ψυχολογική υγεία της κοπέλας. 

 Στην διάρκεια βιωματικών εργαστηρίων, μια άσκηση που χρησιμοποιώ είναι να βρουν οι μαθητές ή οι φοιτητές τις επιλογές που υπάρχουν για την αντιμετώπιση μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης. Αναφέρουν πέντε επιλογές

(α) Διακοπή της εγκυμοσύνης
(β) Γάμος και μωρό
(γ) Ανύπαντρη μητέρα
(δ) Υιοθεσία
(ε) Ανύπαντροι γονείς
Μέσα από τη συζήτηση που ακολουθεί καταλήγουν όλοι στο συμπέρασμα ότι η πρόληψη είναι πολύ πιο σημαντική για να μην βρεθεί το άτομο στο δίλημμα της ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης.

Στον τομέα της πρόληψης οι έφηβοι πρέπει  να θυμούνται ότι:

(α) Αν είναι σεξουαλικά ενεργοί, αλλά δεν χρησιμοποιούν μια αποτελεσματική μέθοδο αντισύλληψης, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να μείνει η κοπέλα έγκυος. 
(β) Υπάρχει πιθανότητα να μείνει η κοπέλα έγκυος από την πρώτη φορά που έχει ωορρηξία. Η πρώτη ωορρηξία μάλιστα μπορεί να συμβεί πριν κι από την πρώτη περίοδο!
(γ) Υπάρχει πιθανότητα να μείνει έγκυος μία κοπέλλα από την πρώτη φορά που έχει σεξουαλική επαφή, καθώς και κάθε επόμενη φορά. Καταρρίπτεται έτσι ο μύθος της πρώτης φοράς ή ότι αν δεν έχει οργασμό η γυναίκα δεν μένει έγκυος. 
(δ) Υπάρχει πιθανότητα να μείνει έγκυος μια γυναίκα οποιαδήποτε μέρα του κύκλου, και όχι μόνο γύρω στο μέσο του κύκλου (δηλαδή κατά τις υποτιθέμενες γόνιμες μέρες). 

Το μήνυμα μου προς τους νέους είναι να καταλάβουν ότι:

(α) Η ζωή είναι πολύ όμορφη, γεμάτη εμπειρίες που περιμένουν τους νέους να τις γευτούν και ευκαιρίες που τους περιμένουν να τις εκμεταλλευτούν.
(β) Ο έρωτας, το σέξ, η απόκτηση οικογένειας είναι από τα πιο υπέροχα πράγματα στη ζωή αλλά μόνο όταν είναι έτοιμοι να τα δεχτούν και να αναλάβουν τις ευθύνες που συνεπάγονται. Δεν χρειάζεται να βιάζονται.
(γ) Αν δεν θέλουν να έχουν σεξουαλικές σχέσεις, τότε έχουν κάθε δικαίωμα να απέχουν.
(δ) Στην περίπτωση όμως που θέλουν να έχουν σεξουαλικές σχέσεις, τότε έχουν υποχρέωση, κυρίως προς τον εαυτό τους, αλλά και προς τον σύντροφο τους, όχι μόνο να χρησιμοποιούν αντισύλληψη, αλλά και να την χρησιμοποιούν σωστά. 
(ε) Να είναι επίσης ενήμεροι ότι αν η τακτική τους μέθοδος αντισύλληψης αποτύχει, μπορούν να καταφύγουν σε μια έκτακτη μέθοδο αντισύλληψης, το «χάπι της επομένης ημέρας».
(ζ) Υπάρχουν πολλές επιλογές για να μην χρειαστεί ποτέ να υποστούν μια διακοπή εγκυμοσύνης ή να φέρουν στον κόσμο μια νέα ζωή πριν να είναι έτοιμοι να αναλάβουν μια τέτοια ευθύνη. 

Στον τομέα της πρόληψης οι έφηβοι πρέπει  να θυμούνται ότι:

(α) Μια επιλογή είναι η αποχή, δηλαδή το να μην έχουν σεξουαλικές σχέσεις.
(β) Η άλλη επιλογή είναι να έχουν σεξουαλικές σχέσεις με υπευθυνότητα.  Πράγμα που  προϋποθέτει λήψη απόφασης μετά από πολλή και ώριμη σκέψη και βάσει σωστής πληροφόρησης.

Αποχή είναι η πλήρης αποφυγή των σεξουαλικών σχέσεων ή η διατήρηση της παρθενιάς μέχρι το γάμο, παρ΄ όλον  που υπάρχουν κι άλλες ερμηνείες. Μπορεί για κάποιους αποχή να σημαίνει το να μην έχουν σεξουαλικές σχέσεις κατά τη διάρκεια όλης τους της ζωής, ενώ για άλλους μπορεί να σημαίνει το να μην έχουν σεξουαλικές σχέσεις για κάποιο χρονικό διάστημα ή με το συγκεκριμένο άτομο. 
Αποχή όμως θα πρέπει για όλους να σημαίνει συνειδητή επιλογή και όχι να είναι η μόνη διέξοδος λόγω άγνοιας, παραπληροφόρησης ή φόβου.  
Αν λοιπόν η απόφαση ενός νεαρού ατόμου είναι να μην έχει σεξουαλικές σχέσεις θα πρέπει να είναι αρκετά σίγουρο και δυνατό ώστε να περάσει το μήνυμα αυτό και στο/στη σύντροφό του.  
Ο σύντροφός με επιμονή και με έξυπνα και γλυκά λόγια πιθανόν να προσπαθεί να μεταπείσει ή έμμεσα να πιέσει λέγοντας:
- «Μα όλοι το κάνουν»,
- «Μην ανησυχείς, θα χρησιμοποιήσω προστασία, θα προσέχω»
- «Αν με αγαπάς, θα το κάνεις» και πολλά άλλα παρόμοια. 
Πρέπει να είστε σταθεροί και να εμμείνετε στην επιλογή σας ανεξαρτήτως τέτοιων προσπαθειών επιρεασμού.

Υπεύθυνες σεξουαλικές σχέσεις
Η αποχή δεν είναι η μόνη επιλογή.  Είναι όμως η μόνη επιλογή που προστατεύει 100% και από ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες και από τα διάφορα νοσήματα που μεταδίδονται μέσω του σέξ, όπως για παράδειγμα το AIDS, τα χλαμύδια, ο έρπης τα κονδυλώματα και πολλά άλλα. Από την άλλη όμως η αποχή είναι και μια επιλογή αρκετά δύσκολη, και χρειάζεται μεγάλη πειθαρχία για την εφαρμογή της. 
Όταν ένα νεαρό άτομο είναι έτοιμο να έχει σεξουαλικές σχέσεις στη φάση αυτή της ζωής του, με το σύντροφο του, τότε πρέπει να χρησιμοποιήσει κάποια αντισυλληπτική μέθοδο που να είναι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική και να είναι αποδεκτή και από το άλλο μέλος του ζευγαριού.  Γι αυτό και σ’ αυτή την περίπτωση θα πρέπει οι νέοι να είναι προετοιμασμένοι να περάσουν το μήνυμα στο σύντροφό τους ότι πρέπει δηλαδή να χρησιμοποιήσουν προστασία και ότι η χρήση αντισύλληψης είναι και δικαίωμα και υποχρέωση τους.
Πιστεύω ότι η αναγνώριση του δικαιώματος και των δύο φύλων για πληροφόρηση και εκπαίδευση είναι ουσιώδης. Η αυστηρή πολλές φορές κριτική για τα νεαρά κορίτσια που μένουν έγκυες, αλήθεια μένουν μόνες τους έγκυες, δεν βοηθά κανένα που έχει ανάγκη από κατανόηση και στήριξη.
Η ενημέρωση των νέων θα τους καταστήσει ικανούς να παίρνουν υπεύθυνες αποφάσεις για τη σεξουαλικότητα, τις σχέσεις τους, τη ζωή τους. Η εκπαίδευση και οι γνώσεις διαμορφώνουν στάσεις που με τη σειρά τους γίνονται πρακτικές της ζωής. Εμείς οι μεγαλύτεροι πρέπει να τους στηρίζουμε και να τους βοηθούμε να γίνουν σωστοί αυριανοί πολίτες, σύντροφοι, σύζυγοι και γονείς, δίδοντας τους τα εφόδια για να μπορέσουν να αναπτυχθούν, να ωριμάσουν και να μπορούν να παίρνουν υπεύθυνες αποφάσεις. Ταυτόχρονα η επικοινωνία μαζί τους πρέπει να είναι ανοικτή για να μπορούν να καταφεύγουν για βοήθεια, όταν την χρειάζονται, στους γονείς τους, στους εκπαιδευτικούς και στους ειδικούς.

Στη Κύπρο, η διακοπή εγκυμοσύνης στον ιδιωτικό τομέα είναι σχετικά εύκολη γιατί η νομοθεσία παρέχει αυτή τη δυνατότητα, στον κρατικό όμως τομέα η διακοπή εγκυμοσύνης γίνεται μόνο στις περιπτώσεις που τίθεται θέμα της σωματικής ή ψυχικής υγείας της μητέρας, της βαριάς εμβρυϊκής ανωμαλίας, και σε περιπτώσεις βιασμού.

Ακόμα όμως, και στις περιπτώσεις ανάγκης για διακοπή μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης στον ιδιωτικό τομέα, η κοπέλα δεν έχει πρόσβαση σε μια  οικονομικά προσιτή τιμή, έχοντας να αντιμετωπίσει το ψηλό κόστος μιας τέτοιας υπηρεσίας. Επιπλέον, οι ενοχές, ο φόβος, ο κοινωνικός αποκλεισμός και η ψυχολογική κατάπτωση είναι μόνο μερικές από τις πολύ αρνητικές συνέπειες για τις κοπέλες που προχωρούν στην πολύ δύσκολη απόφαση για διακοπή της εγκυμοσύνης, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.

Οι κοπέλες αυτές πρέπει να στηρίζονται τόσο κοινωνικά όσο και ψυχολογικά στις αποφάσεις τους όσον αφορά στη σεξουαλική και αναπαραγωγική τους ζωή, με αποτέλεσμα να γίνονται συνειδητές μητέρες με υπευθυνότητα απέναντι στους εαυτούς τους, στους συντρόφους τους αλλά και στην οικογένειά τους. Κάθε ένας από εμάς έχει το δικαίωμα της επιλογής του αν θα κάνει παιδιά και πότε, και αυτό πρέπει να διασφαλίζεται από την πολιτεία με τρόπο που να σέβεται τον πολίτη. 

Η έλλειψη υπηρεσιών για θέματα αντισύλληψης αλλά και αντιμετώπισης της ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης στα κρατικά νοσοκομεία, σκιαγραφεί ένα ακόμα δυσκολότερο σκηνικό στην παρεμπόδιση της ελευθερίας της κοπέλας αλλά και του ζευγαριού μέσα από τη στέρηση του δικαιώματος πρόσβασης σε κλινικές υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας.

Η οικογένεια, η πολιτεία, αλλά και η ίδια η κοινωνία, έχουν υποχρέωση να προσφέρουν στους νέους αυτό που δικαιωματικά τους ανήκει. Αναγνώριση και κάλυψη των αναγκών τους σε σχέση με τη σεξουαλικότητα και την αναπαραγωγική τους υγεία.