Ο όρος έκζεμα αφορά παθήσεις του δέρματος που έχουν σαν αποτέλεσμα βλάβες στο δέρμα που εκδηλώνονται με κοκκίνισμα, φούσκωμα και σχηματισμό μικρών κυστιδίων που συνήθως σπάζουν.
Ατοπική δερματίτιδα, που συνήθως λέγεται βρεφικό έκζεμα εμφανίζεται συνήθως μεταξύ 2 μηνών και 2 χρονών. Η λέξη ατοπία περιλαμβάνει καταστάσεις κατά τις οποίες το παιδί παρουσιάζει αλλεργία σε κάποια ουσία του περιβάλλοντος. Τα παιδιά λοιπόν με ατοπία παρουσιάζουν συχνά άσθμα, αλλεργική ρινίτιδα ή έχουν στενούς συγγενείς που παρουσιάζουν τις πιο πάνω καταστάσεις.
Δερματίτιδα εξ επαφής είναι η δερματίτιδα που προκαλείται όταν έρθει σε επαφή με το δέρμα κάποιο φάρμακο, μέταλλο, σαπούνι κλπ.

Πώς εκδηλώνονται οι πιο πάνω παθήσεις;

Η συμπτωματολογία των πιο πάνω παθήσεων χωρίζεται σε δυο φάσεις.
Φάση 1. Αφορά κυρίως βρέφη ηλικίας 2-6 μηνών. Εμφανίζουν αλλοιώσεις στο δέρμα τους που χαρακτηρίζονται από κόκκινο, στεγνό δέρμα με πολύ μικρά κυστίδια. Οι βλάβες αυτές εμφανίζονται συνήθως στα μάγουλα, μέτωπο και κεφάλι. Προκαλούν έντονο κνησμό γι` αυτό και θα δείτε τα βρέφη αυτά να προσπαθούν να τρίψουν την περιοχή με τη βλάβη πάνω στο μαξιλάρι, στο κρεβάτι ή και με τα χέρια τους. Οι βλάβες αυτές, μπορεί να επεκταθούν και στο υπόλοιπο κορμάκι του βρέφους. Παρουσιάζουν περιόδους βελτίωσης και περιόδους που οι βλάβες είναι έντονες. Συνήθως οι βλάβες αυτές υποχωρούν μέχρι την ηλικία των 5 χρόνων. Μικρό ποσοστό των ασθενών αυτών θα συνεχίσουν να παρουσιάζουν τέτοιες βλάβες μέχρι και την ενηλικίωση τους με περιόδους υφέσεων και εξάρσεων.
Φάση 2. Αφορά κυρίως παιδιά ηλικίας 4-10 χρόνων. Οι βλάβες στα παιδιά αυτά εντοπίζονται κυρίως πίσω από τις αρθρώσεις. Οι συνηθέστερες αρθρώσεις που προσβάλλονται είναι του γόνατος, της αγκώνας και η πηχεοκαρπική (ενώνει το χέρι με τον καρπό του χεριού). Οι βλάβες είναι στρογγυλές, κόκκινες, ελαφρά ανυψωμένες και προκαλούν έντονη φαγούρα. Ο ξεσμός της περιοχής από το παιδί επιδεινώνει το εξάνθημα και κάνει την περιοχή πιο σκληρή.

Μπορεί η αρρώστια να προληφθεί;

Η ατοπική δερματίτιδα πιστεύεται ότι είναι κληρονομική αρρώστια. Άρα δεν μπορεί κανένας να προλάβει την εκδήλωσή της. Μπορεί όμως να αποφύγει τους παράγοντες που την προκαλούν ή που την επιδεινώνουν. Υπάρχουν πολλοί τέτοιοι πιθανοί παράγοντες και αναφέρονται αναλυτικά στη συνέχεια. Εσείς όμως μπορείτε να βρείτε τι ακριβώς ενοχλεί το δικό σας παιδί και να προσπαθήσετε να το αποφεύγει. Οι πιθανοί παράγοντες είναι οι ακόλουθοι:
· Πολύ ψηλή ή πολύ χαμηλή θερμοκρασία.
· Έντονος ιδρώτας.
· Αγχώδεις καταστάσεις.
· Συγκεκριμένα είδη ρούχων.
· Σαπούνια και είδη καθαρισμού.
· Καπνός.
· Είδη τροφών όπως οι ξηροί καρποί, ψάρι, τυποποιημένες τροφές κλπ.

Πώς διαγιγνώσκεται το έκζεμα;

Η διάγνωση του εκζέματος δεν είναι πάντα εύκολη. Το έκζεμα παρουσιάζει συμπτώματα διαφορετικά από άρρωστο σε άρρωστο και μπορεί εύκολα να συγχυστεί με τα εξής νοσήματα:
· Σμηγματορροϊκή δερματίτιδα.
· Ψωρίαση.

Δεν υπάρχει δυστυχώς ειδική εξέταση που να θέτει τη διάγνωση και ο γιατρός θα βασιστεί στην κλινική εξέταση του παιδιού σας και από το λεπτομερές ιστορικό που θα πάρει για το παιδί αλλά και για την οικογένεια ολόκληρη όσον αφορά την παρουσία άλλων ατοπικών νοσημάτων. Πιθανό να ζητήσει να γίνουν εξετάσεις αίματος ή και δερματικά tests για να αποκλείσει την αλλεργία σε κάποιο από τους παράγοντες που μπορεί να ελεγχθούν.

1. Κορτιζονούχες κρέμες. Είναι η συνηθέστερη και πιο αποτελεσματική θεραπεία. Προσέξτε όμως τα εξής:
· Συνεχίστε να βάζετε την κρέμα για όσο χρόνο σας συμβούλευσε ο γιατρός ανεξάρτητα αν το εξάνθημα υποχωρήσει.
· Μη βάζετε την κρέμα αυτή στα άλλα σας παιδιά ή σε άλλες περιοχές γιατί υπάρχουν διάφορες κορτιζονούχες κρέμες με διαφορετική ισχύ η κάθε μια.

2. Μη κορτιζονούχες κρέμες. Οι κρέμες αυτές δεν περιέχουν κορτιζόνη, οπότε μπορούν να χορηγηθούν στο παιδί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Είναι πάρα πολύ αποτελεσματικές και δεν περικλείουν τους κινδύνους των κορτιζονούχων σκευασμάτων. Μια τέτοια κρέμα είναι η κρέμα Elidel. Το φάρμακο αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί με επιτυχία τόσο για τη θεραπεία προχωρημένων συμπτωμάτων ατοπικού εκζέματος όσο και για την πρόληψη επιδείνωσης των αρχικών συμπτωμάτων. Με την εμφάνιση δηλαδή των πρώτων συμπτωμάτων τοποθετούμε αμέσως αυτή την κρέμα στο δέρμα. Η χρησιμοποίηση της κρέμας αυτής μπορεί να μειώσει και την πιθανότητα επανεμφάνισης της αρρώστιας. Σε περίπτωση όμως που επανεμφανιστεί τότε μπορείτε άφοβα να την ξαναχρησιμοποιήσετε αφού δεν περιέχει κορτιζόνη.

3.Αντιϊσταμινικά. Φάρμακα που ανακουφίζουν το παιδί από τον κνησμό.

4. Σπανιότατα μπορεί ο γιατρός να σας συνταγογραφήσει κάποιο αντιβιοτικό αν η περιοχή του εξανθήματος έχει επιμολυνθεί.

5. Συμβουλή για αποφυγή παραγόντων που περιγράφονται πιο πάνω και που μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν το εξάνθημα.

1. Να χρησιμοποιείτε ενυδατικές κρέμες και να μην αφήνετε το δέρμα του μωρού σας να στεγνώνει.
2. Μη χρησιμοποιείτε αλκοολούχες λοσιόν γιατί ξηραίνουν το δέρμα.
3. Μην κάνετε πολύ ζεστό μπάνιο στο παιδί σας.
4. Να χρησιμοποιείτε ήπια σαπούνια και να μην σκουπίζετε "βάναυσα" το παιδί σας μετά το μπάνιο.
5. Προσπαθήστε να φοράτε στο παιδί σας βαμβακερά ρούχα και γενικά ρούχα που "αναπνέουν".
6. Κόβετε τα νύχια του παιδιού σας για να μην μπορεί να γρατσουνίζεται. Όταν έχει φαγούρα τοποθετείστε στην περιοχή δροσερές κομπρέσες.
7. Μην το αφήνετε να ιδρώνει πολύ και βοηθήστε το να αποφεύγει το έντονο stress.
8. Προσπαθήστε να ανακαλύψετε τι το ενοχλεί και να το αποφεύγετε.

Οι περιοχές του εξανθήματος ,στα παιδιά με έκζεμα ,εύκολα μπορεί να επιμολυνθούν γι` αυτό μάθετε να αναγνωρίζετε έγκαιρα τα σημεία της μόλυνσης που είναι:
· Κοκκίνισμα και θερμότητα στην περιοχή.
· Μικρές φυσαλίδες γεμάτες με πύο.
· Πυρετός.