Παγκρεατίτιδα στα παιδιά: Αιτίες, συμπτώματα και θεραπεία

Τί είναι η παγκρεατίτιδα;

Παγκρεατίτιδα είναι η φλεγμονή του παγκρέατος. Το πάγκρεας είναι ένα όργανο του ανθρώπινου σώματος που βρίσκεται στην κοιλιά και έχει πολλές σημαντικές λειτουργίες στον οργανισμό. Συμβάλλει στη ρύθμιση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, στη διάσπαση της τροφής και στην προώθηση του περιεχόμενου  του στομάχου κατά την διαδικασία της πέψης. Το ζωτικό αυτό όργανο μπορεί να υποστεί φλεγμονή, μια κατάσταση που ονομάζεται παγκρεατίτιδα. Περίπου το 15 έως 35% των παιδιών εμφανίζουν περισσότερα από ένα επεισόδια παγκρεατίτιδας, αλλά παραμένουν υγιή μεταξύ των επεισοδίων.

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι παγκρεατίτιδας στα παιδιά;

Υπάρχουν τρεις βασικοί τύποι παγκρεατίτιδας που μπορεί να εμφανιστούν στα παιδιά:

• Οξεία παγκρεατίτιδα που εμφανίζεται αιφνίδια, η φλεγμονή του παγκρέατος είναι συνήθως αναστρέψιμη και υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες. Αποτελεί τον συχνότερο τύπο παγκρεατίτιδας στην παιδική ηλικία.

• Οξεία υποτροπιάζουσα παγκρεατίτιδα που συμβαίνει αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της ζωής του παιδιού σας. Εμφανίζεται όταν το παιδί σας αναρρώνει από το αρχικό επεισόδιο παγκρεατίτιδας και έχει ένα ή περισσότερα επιπλέον επεισόδια.
• Χρόνια παγκρεατίτιδα είναι μια συνεχής φλεγμονή του παγκρέατος που μπορεί να διαρκέσει μήνες ή και χρόνια.

Πόσο συχνή είναι η παγκρεατίτιδα στα παιδιά;

Η παγκρεατίτιδα στα παιδιά είναι λιγότερο συχνή από ότι στους ενήλικες. Είναι πιο συχνή στις ηλικίες 9-12 ετών και έχει την ίδια συχνότητα στα αγόρια και στα κορίτσια.

Ποια είναι τα συμπτώματα και τα σημάδια της παγκρεατίτιδας στα παιδιά;

Τα συμπτώματα της οξείας παγκρεατίτιδας (ή της οξείας υποτροπιάζουσας) μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Πόνο στην άνω κοιλιακή χώρα (80-95% των περιπτώσεων)
• Ευερεθιστότητα σε μικρά παιδιά και νήπια
• Έμετο και ναυτία (40-80% των περιπτώσεων)
• Μειωμένη όρεξη
• Πόνο στην πλάτη, πυρετό και κίτρινο χρώμα των ματιών/δέρματος (ίκτερος), αν και αυτά τα συμπτώματα είναι σπάνια

Συνήθη συμπτώματα χρόνιας παγκρεατίτιδας περιλαμβάνουν:

• Απώλεια βάρους
• Έλλειψη ορισμένων βιταμινών
• Λίπος στα κόπρανα
• Δυσκολία στην πέψη ορισμένων τροφών (λόγω φλεγμονής του παγκρέατος)

Ποια είναι τα αίτια της παγκρεατίτιδας στα παιδιά;

Οι πιο συχνές αιτίες οξείας παγκρεατίτιδας στα παιδιά είναι :

• Τραύμα ή/και κακοποίηση παιδιού (αποτελεί το συχνότερο αίτιο μέχρι και 30%)
• Συστηματικά/ Φλεγμονώδη νοσήματα: πρόκειται για ασθένειες που επηρεάζουν  περιοχές του σώματος
• Χολόλιθοι (πέτρες στη χοή) ή άλλα αίτια απόφραξης
• Ορισμένα φάρμακα
• Λοίμωξη (οι ιώσεις είναι οι πιο συχνές)
• Αυξημένα τριγλυκερίδια και άλλα μεταβολικά νοσήματα
• Ιδιοπαθείς (ασαφείς) αιτίες

Συχνές αιτίες χρόνιας παγκρεατίτιδας:

• Γενετικές αιτίες όπως η κυστική ίνωση (η πιο συχνή αιτία στα παιδιά)
• Συγγενείς ανατομικές ανωμαλίες του παγκρέατος
• Μεταβολικές ανωμαλίες
• Αυτοάνοσα νοσήματα
• Ιδιοπαθείς αιτίες

Πώς διαγιγνώσκεται η παγκρεατίτιδα;

• Οι εξετάσεις αίματος  αναζητούν λοίμωξη και φλεγμονή. Ελέγχουν επίσης τη λειτουργία του παγκρέατος και των κοντινών οργάνων. Μπορούν να βοηθήσουν στον προσδιορισμό της αιτίας της παγκρεατίτιδας μερικές φορές. Περιλαμβάνουν γενική αίματος, ηπατικά ένζυμα, ηλεκτρολύτες, χολερυθρίνη, αμυλάση ή και λιπάση αίματος και ούρων.
• Η απεικόνιση μέσω υπερήχου και αξονικής τομογραφίας μπορεί να αναζητήσει ενδείξεις παγκρεατίτιδας. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί μια συγκεκριμένη μαγνητική τομογραφία που ονομάζεται μαγνητική χολαγγειοπαγκρεατογραφία (MRCP), αλλά απαιτεί αναισθησία σε μικρά παιδιά.
• Οι εξετάσεις κοπράνων, οι εξετάσεις ιδρώτα και οι γενετικές εξετάσεις γίνονται σε παιδιά με χρόνια παγκρεατίτιδα.

Πώς αντιμετωπίζεται η παγκρεατίτιδα στα παιδιά;

Η θεραπεία της οξείας παγκρεατίτιδας εξαρτάται από την αιτία και τη σοβαρότητα της ασθένειας του παιδιού σας. Ορισμένες περιπτώσεις ήπιας παγκρεατίτιδας μπορούν να αντιμετωπιστούν στο σπίτι με ανακουφιστική και υποστηρικτική θεραπεία.

Οι σοβαρές περιπτώσεις παγκρεατίτιδας μπορεί να απαιτούν εισαγωγή στο νοσοκομείο, για χορήγηση υγρών από τη φλέβα (ειδικά εάν έχει κάνει πολλούς εμέτους) ή και ισχυρότερων φαρμάκων για τη διαχείριση του πόνου.

Εάν η παγκρεατίτιδα του παιδιού σας προκαλείται από χολόλιθο ή απόφραξη, τότε μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική επέμβαση. Μια διαδικασία που ονομάζεται Ενδοσκοπική Ανάδρομη Χολαγγειοπαγκρεατογραφία (ERCP) χρησιμοποιείται για την αφαίρεση λίθων ή την επιδιόρθωση αποφράξεων.

Μπορεί το παιδί σας να ζητήσει φαγητό ή νερό κατά τη διάρκεια της οξείας παγκρεατίτιδας;

Γενικά τα παιδιά δε σιτίζονται από το στόμα στην αρχή της οξείας παγκρεατίτιδας (γιατί το φαγητό διεγείρει το πάγκρεας και μπορεί να χειροτερέψει τον πόνο ή τη φλεγμονή). Όταν η κατάσταση τους βελτιωθεί και ο πόνος υποχωρήσει, τότε δοκιμάζουν ξανά τροφή από το στόμα (ιδανικά εντός 24 ωρών), ξεκινώντας με ελαφριά γεύματα- χαμηλά σε λιπαρά. Μέχρι τότε μπορεί να λάβουν υγρά από το στόμα ή εάν νοσηλεύονται στο νοσοκομείο να λάβουν υγρά από φλεβοκαθετήρα ή ρινογαστρικό σωλήνα.

Τι πρέπει να προσέξουν οι γονείς στη διατροφή του παιδιού τους που έχει χρόνια παγκρεατίτιδα;

Είναι σημαντικό το παιδί σας να είναι καλά ενυδατωμένο,  να τρώει συχνά και μικρά γεύματα (4-6 φορές την ημέρα) και η διατροφή του να είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά (φρούτα, ψάρι, λαχανικά, δημητριακά ολικής). Είναι απαραίτητο να παρακολουθείται η ανάπτυξη του παιδιού σας  και να ενημερώνετε τον παιδίατρο σας αν παρατηρήσετε απώλεια βάρους ή έλλειψη όρεξης.

Θα έχει το παιδί μου μακροπρόθεσμα προβλήματα μετά την παγκρεατίτιδα;

Οι περισσότερες περιπτώσεις οξείας παγκρεατίτιδας βελτιώνονται σε περίπου μία εβδομάδα. Σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να συσσωρευτεί υγρό γύρω από τη φλεγμονή του παγκρέατος. Αυτή η πάθηση τελικά θα υποχωρήσει, αλλά μπορεί να χρειαστεί αντιβιοτικά ή χειρουργική επέμβαση για τη διαχείριση των συμπτωμάτων.

Με τη χρόνια παγκρεατίτιδα, μπορεί να υπάρξει μόνιμη βλάβη σε συγκεκριμένα κύτταρα του παγκρέατος. Το παιδί σας μπορεί να χρειαστεί να ακολουθήσει μια συγκεκριμένη δίαιτα και να λάβει φάρμακα που θα βοηθήσουν στην πέψη. Το θεραπευτικό του σχέδιο θα καθοριστεί από τον γιατρό του.

Μπορεί το παιδί με παγκρεατίτιδα να πάει σχολείο ή να αθληθεί;

Ναι, τις περισσότερες φορές το παιδί μπορεί να επιστρέψει στο σχολείο και να συμμετέχει στις δραστηριότητες. Η άσκηση βοηθάει στην υγεία του, αρκεί να μην κουράζεται υπερβολικά και να σταματά αν νιώσει πόνο ή έντονη ενόχληση.

Τι να κάνουμε στο σπίτι αν εμφανίσει πόνο ίδιου χαρακτήρα με την προηγούμενη φορά;

Αν το παιδί εμφανίσει ξανά έντονο πόνο στην κοιλιά παρόμοιου χαρακτήρα, παρουσιάζει ανορεξία ή και εμέτους  θα πρέπει να αξιολογηθεί από τον παιδίατρό του. Μην του δώσετε φάρμακα χωρίς ιατρική οδηγία.

Να θυμάστε

Συζητήστε με τον γιατρό του παιδιού σας εάν έχετε οποιεσδήποτε ερωτήσεις ή εάν το παιδί σας έχει συμπτώματα που πιθανόν να οφείλονται σε παγκρεατίτιδα.